વહેલું વીર્યસ્ખલન (PME): વીર્ય વહેલું નીકળી જાય ત્યારે શું સમજવું

PME એટલે શું?

ડૉક્ટર સામાન્ય રીતે PMEને ત્રણ બાબતો સાથે જુએ છે:

ISSM (ઇન્ટરનેશનલ સોસાયટી ફોર સેક્સ્યુઅલ મેડિસિન)ની વ્યાખ્યા પ્રમાણે જીવનભરના PMEમાં વીર્યસ્ખલન લગભગ હંમેશાં લિંગનો યોનિમાં પ્રવેશ થયા પહેલાં કે તે પછી લગભગ એક મિનિટની અંદર થઈ જાય છે; પછીથી શરૂ થયેલા PMEમાં વીર્યસ્ખલનનો સમય પહેલાં કરતાં ઘણો ઘટીને ઘણી વાર લગભગ ત્રણ મિનિટ કે તેથી ઓછો થઈ જાય છે. બંનેમાં વીર્યસ્ખલનને મોડું કરી ન શકવું અને તેનાથી ચિંતા કે નિરાશા થવી પણ જરૂરી ભાગ છે. પરંતુ આ સમયના આંકડા સંશોધન અને નિદાન માટેનું માર્ગદર્શન આપે છે. ઘડિયાળ કે સ્ટૉપવૉચથી પોતાનું નિદાન કરવાનું નથી.

સમય એકમાત્ર માપ નથી

કેટલી વાર લાગી તેના કરતાં વધારે મહત્ત્વનું એ છે કે તમને નિયંત્રણ લાગે છે કે નહીં, અને તે બાબત તમને કે સંબંધને કેટલી પરેશાન કરે છે. કોઈ એક “સાચો” સમય નથી જે બધા માટે લાગુ પડે.

• સમય ઓછો હોય, પણ તમને કે પત્ની/પાર્ટનરને કોઈ તકલીફ ન હોય — તો ઘણી વાર તેને સારવાર માટેની તકલીફ ગણવામાં આવતી નથી.
• સમય બહુ ઓછો ન લાગે, છતાં નિયંત્રણ ન હોવાની લાગણી અને ચિંતા રહેતી હોય — તો તે પણ ધ્યાન આપવા જેવું છે.

જીવનભરનું અને પછીથી શરૂ થયેલું PME

આ ભેદ ડૉક્ટર માટે મહત્ત્વનો છે. પછીથી શરૂ થયેલા PMEમાં સાથે હોઈ શકે તેવાં કારણો — જેમ કે કડકાઈની તકલીફ, ચિંતા, તણાવ, પ્રોસ્ટેટ કે પેશાબની તકલીફ, થાઇરોઇડની તકલીફ કે સંબંધની સ્થિતિ — વધારે ધ્યાનથી જોવાય છે.

શક્ય કારણો અને ફાળો આપતાં પરિબળો

PMEનું કોઈ એક જ કારણ હોતું નથી. ઘણી વાર એક કરતાં વધુ પરિબળો સાથે હોય છે:

• ચિંતા અને દબાણ: “જલદી થઈ જશે તો?” — એવી ચિંતા પોતે વીર્યસ્ખલન વહેલું કરી શકે છે. વિગતવાર: સેક્સ પહેલાંની ચિંતા
• તણાવ, ડિપ્રેશન અને સંબંધ: માનસિક સ્થિતિ અને પત્ની/પાર્ટનર સાથેનો સંબંધ.
• શરૂઆતના અનુભવો અને ટેવો: એકાંતના અભાવ કે ડરને કારણે ઉતાવળે પૂરું કરવાની ટેવ પડી ગઈ હોય તો તે ભૂમિકા ભજવી શકે એમ માનવામાં આવે છે.
• શારીરિક પરિબળો: ઉત્તેજનાની સંવેદનશીલતા, પ્રોસ્ટેટ કે પેશાબની તકલીફ, થાઇરોઇડની તકલીફ જેવાં કારણો ક્યારેક જોવાય છે.
• કડકાઈની તકલીફ: કડકાઈ ગુમાવવાની બીકથી ઉતાવળે પૂરું કરવાનું બની શકે. વિગતવાર: કડકાઈની તકલીફ અને વહેલું વીર્યસ્ખલન સાથે હોય ત્યારે

આ યાદી સંભવિત પરિબળોની છે; તેમાંથી કયું તમારા કિસ્સામાં લાગુ પડે છે તે ફક્ત વાંચીને નક્કી થઈ શકતું નથી.

સંબંધ અને મન પર અસર

વારંવાર વહેલું વીર્યસ્ખલન થવાથી ઘણા લોકોને નિરાશા, શરમ, આત્મવિશ્વાસમાં ઘટાડો અને પત્ની/પાર્ટનરને સંતોષ ન આપી શકવાની ચિંતા રહે છે. કેટલાક સંભોગ ટાળવા લાગે છે, જેનાથી સંબંધમાં અંતર વધી શકે છે. ખુલ્લી વાતચીત ઘણી વાર દબાણ ઘટાડે છે. માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને જાતીય કાર્ય વચ્ચેના સંબંધ માટે: મન, ચિંતા, ડિપ્રેશન અને જાતીય કાર્ય.

PME અને કડકાઈની તકલીફ સાથે

PME અને ED અલગ તકલીફો છે, પણ કેટલાક પુરુષોમાં બંને સાથે હોય છે. તેથી બંનેને અલગ રીતે સમજવાં જરૂરી છે — તેમનો સ્કોર કે રિપોર્ટ ભેગા કરીને જોઈ શકાતો નથી. વિગતવાર: કડકાઈની તકલીફ અને વહેલું વીર્યસ્ખલન સાથે હોય ત્યારે અને લિંગની કડકાઈની તકલીફ (ED): સંપૂર્ણ સમજ.

ડૉક્ટર શું જુએ છે

સામાન્ય રીતે તકલીફ ક્યારથી છે, દરેક વખતે થાય છે કે નહીં, હસ્તમૈથુન અને પત્ની/પાર્ટનર સાથે ફરક છે કે નહીં, નિયંત્રણ કેટલું છે, કડકાઈ કેવી રહે છે, ચાલુ દવાઓ, દારૂ કે નશાકારક પદાર્થ, પેશાબ સંબંધિત લક્ષણો, ચિંતા કે ડિપ્રેશન અને સંબંધનો સંદર્ભ — આ બધું પૂછવામાં આવે છે. જરૂર પડે ત્યારે શારીરિક તપાસ પણ થાય છે.

સારવારના સામાન્ય વિકલ્પો (પ્રકારો)

સારવારનો પ્રકાર કારણ અને વ્યક્તિ પ્રમાણે ડૉક્ટર નક્કી કરે છે. સામાન્ય રીતે નીચેના પ્રકારો વિચારાય છે:

• વર્તણૂક અને સાયકોસેક્સ્યુઅલ પદ્ધતિઓ — યોગ્ય માર્ગદર્શન સાથે શીખવાતી પદ્ધતિઓ (જેમ કે સ્ટૉપ-સ્ટાર્ટ અને સ્ક્વીઝ પદ્ધતિ)
• પેડુના સ્નાયુઓની કેગલ કસરત — કેટલાક કિસ્સામાં ડૉક્ટર તેની સલાહ આપે છે
• કાઉન્સેલિંગ કે થેરાપી, અને ચિંતા, તણાવ કે ડિપ્રેશનની સારવાર
• સાથે કડકાઈની તકલીફ હોય તો તેની સારવાર
• દવાઓ — મોં દ્વારા લેવાની કે લગાડવાની. કઈ દવા, કેટલા ડોઝમાં અને કેટલા સમય માટે તે ડૉક્ટર જ નક્કી કરે

કોઈ દવા, ક્રીમ કે “સ્પ્રે” જાતે, ઓનલાઈન કે દુકાનેથી લેશો નહીં, અને કોઈ ચાલુ દવા જાતે બંધ કરશો નહીં કે બદલશો નહીં. દવા વિશે દવા આપનાર ડૉક્ટર સાથે વાત કરો.