સેક્સ પહેલાંની ચિંતા (પરફોર્મન્સ એન્ઝાયટી): “આ વખતે થશે કે નહીં?”

પરફોર્મન્સ એન્ઝાયટી એટલે શું?

સેક્સ દરમિયાન “મારે સારું પ્રદર્શન કરવું જ પડશે” એવા દબાણથી થતી ચિંતાને પરફોર્મન્સ એન્ઝાયટી કહે છે. તે સેક્સ પહેલાં, દરમિયાન કે તેના વિશે વિચારતી વખતે પણ થઈ શકે છે. સેક્સ એ “પરીક્ષા” નથી — પણ જ્યારે મન તેને પરીક્ષાની જેમ જોવા લાગે, ત્યારે શરીર સ્વાભાવિક રીતે પ્રતિભાવ આપવાનું ઓછું કરી શકે છે.

ક્યારે વધારે થાય છે?

• અગાઉ એક વાર કડકાઈ ન આવી કે ટકી નહીં — તે પછી આગલી વખતે
• નવા સંબંધમાં કે નવી પરિસ્થિતિમાં
• પત્ની/પાર્ટનરને સંતોષ આપી શકીશ કે નહીં તેની ચિંતા
• લાંબા સમય પછી સેક્સનો પ્રયાસ
• થાક, તણાવ, દારૂ કે ઓછી ઊંઘ પછી
• સંબંધમાં તણાવ કે ઝઘડા પછી

ચિંતા અને કડકાઈનું ચક્ર

ઘણી વાર આ ચક્ર આ રીતે ચાલે છે:

આ ચક્રમાં તમારી ભૂલ નથી. ઘણી વાર શરીરનો સ્વાભાવિક પ્રતિભાવ જ આ રીતે કામ કરે છે — અને એટલે જ તેને સમજવાથી તેને બદલવામાં મદદ મળી શકે છે.

સામાન્ય રીતે શું ઉપયોગી થાય છે

નીચેની બાબતો સામાન્ય માર્ગદર્શન છે, વ્યક્તિગત સારવાર નથી:

• સેક્સને ફક્ત પ્રવેશ સુધી સીમિત ન ગણો — સ્પર્શ, નજીકતા અને આનંદ પણ તેનો ભાગ છે.
• કડકાઈ છે કે નહીં તે વારંવાર તપાસવાની ટેવ ઘટાડવાનો પ્રયત્ન કરો.
• પત્ની/પાર્ટનર સાથે શાંતિથી વાત કરો — છુપાવેલી ચિંતા ઘણી વાર દબાણ વધારે છે.
• દારૂ કે નશાકારક પદાર્થ “હિંમત” માટે વાપરવાની ટેવ ન પાડો; તે લાંબા ગાળે તકલીફ વધારી શકે છે.
• ચિંતા ખૂબ વધારે હોય તો ડૉક્ટર કે સાયકોસેક્સ્યુઅલ થેરાપિસ્ટની મદદ લો — આ માટે ડૉક્ટર દ્વારા વપરાતી પદ્ધતિઓ છે.

ચિંતા બધું સમજાવતી ન હોય ત્યારે

ચિંતા ઘણી વાર કારણ હોય છે, પણ ઘણી વાર તે તકલીફનું પરિણામ પણ હોય છે — કડકાઈ ઓછી થવાથી ચિંતા શરૂ થઈ શકે. ડાયાબિટીસ, બ્લડ પ્રેશર, હૃદય-રક્તવાહિનીની તકલીફ, હોર્મોન કે દવા જેવાં શારીરિક કારણો પણ હોઈ શકે છે. વધતી ઉંમર હોય, તકલીફ અચાનક શરૂ થઈ હોય કે સાથે બીજી બીમારી હોય તો ખાસ ધ્યાન આપો. વિગતવાર: માનસિક કારણોથી કડકાઈની તકલીફ.